Bức thư gửi các bậc tiền bối đã sáng lập và gìn giữ ngôi chùa Liên Hoa. Một trang ký ức, lòng biết ơn và sự thật. - Lettre aux aînés fondateurs et gardiens de la pagode Liên Hoa. Une page de mémoire, de gratitude et de vérité.
En Vietnamien et en Français
Bức thư gửi các bậc tiền bối đã sáng lập và gìn giữ ngôi chùa Liên Hoa.
Một trang ký ức, lòng biết ơn và sự thật.
Lời mở đầu: Kính gửi những người đã xây dựng
Quý vị đã dành 30 năm cuộc đời cho ngôi chùa này.
Ba mươi năm hiện diện. Ba mươi năm cống hiến. Ba mươi năm lặng lẽ.
Những dòng chữ này là dành cho quý vị. Để câu chuyện của quý vị không bị xóa nhòa. Để những hy sinh của quý vị không bị lãng quên. Để sự thật tìm được một nơi nương tựa, dù khiêm tốn, trong những dòng chữ này.
Phần một: Thực trạng
Điều mà nhiều người đã chọn quên đi
Ngày nay, nhiều người đã nhanh chóng quay lưng, đã chọn cách phớt lờ, hoặc thấy tiện hơn khi không còn muốn nhớ đến những "người già" và điều mà một số người gọi là "quá khứ đen tối đã qua".
Quên đi thì dễ hơn là công nhận.
Nhìn đi chỗ khác thì thoải mái hơn là đối diện với sự thật.
Viết lại lịch sử như ý mình muốn thì đơn giản hơn là thừa nhận những gì đã xảy
ra.
Nhưng tôi giữ tất cả những điều này sâu trong lòng, VÀ TÔI SẼ KHÔNG BAO GIỜ QUÊN.
Và phía sau tôi, vẫn còn nhiều người đã chứng kiến, đã hiểu, sẽ luôn nhớ, và sẽ mãi mãi ghi lòng tạc dạ sự tận tụy của quý vị.
Chúng tôi là những nhân chứng.
Và nhân chứng có bổn phận phải lên tiếng.
Phần hai: Công đức thầm lặng
Những người đã cho đi mà không đòi hỏi
Có những người đã dành 30 năm cuộc đời. Không đòi hỏi phần thưởng. Không tìm kiếm sự công nhận. Không chờ đợi được xướng tên. Không mong được xuất hiện.
Ngày nay, họ đã từ giã Chùa Liên Hoa ra đi trong im lặng, như cách họ đã sống.
Nhưng sự im lặng không xóa được công đức. Và ký ức vẫn sống mãi trong trái tim những người đã chứng kiến.
Có những người xây dựng suốt hàng thập kỷ, và có những người đến khi mọi thứ đã sẵn sàng.
Những người đầu tiên ít nói, vì họ đã dành cả đời để hành động.
Những người sau nói nhiều, vì họ cần được nhìn thấy và tìm lợi danh.
Lịch sử sẽ ghi nhớ những người xây dựng,
dù thế gian đôi khi tán dương những người chỉ đến để hưởng thụ.
Những bàn tay không ai nhìn thấy
Đằng sau mỗi buổi lễ thành công, là những bàn tay đã lau dọn từ trước bình minh. Đằng sau mỗi bữa cơm chung, là những giờ đồng hồ trong bếp giữa cái nóng và mệt nhọc. Đằng sau mỗi bàn thờ đầy hoa, là ai đó đã dậy sớm đi tìm hoa. Đằng sau mỗi ngày lễ được tổ chức, là những tuần chuẩn bị trong bóng tối.
Những bàn tay ấy không xuất hiện trong bất kỳ bức ảnh chính thức nào. Những khuôn mặt ấy không bao giờ ở hàng đầu. Những cái tên ấy không bao giờ được nhắc đến trong lời cảm ơn.
Nhưng nếu không có những bàn tay vô hình ấy, ngôi chùa chỉ là một tòa nhà trống rỗng, một vỏ bọc không hồn, một nơi không có sự sống.
Chính công việc trong bóng tối làm cho ánh sáng tỏa rạng. Chính sự cống hiến vô hình làm nên những gì mọi người nhìn thấy.
Phần ba: Những gì tôi đã nhận được
Mười lăm năm bên cạnh quý vị
Tôi đã có may mắn được phục vụ bên cạnh quý vị trong 15 năm.
Tôi đã thấy những hy sinh của quý vị. Tôi đã thấy sự mệt mỏi của quý vị. Tôi đã thấy sự chân thành của quý vị. Tôi cũng đã thấy những lúc không ai cảm ơn quý vị. Tôi đã thấy những buổi sáng khó khăn và những buổi tối kiệt sức. Tôi đã thấy đôi khi có sự hoài nghi, nhưng không bao giờ bỏ cuộc.
Quý vị đã dạy tôi biết bao điều về con đường phụng sự TAM BẢO và cộng đồng : cho đi với tấm lòng vô vị lợi, hành động mà không cần ai biết, tiến bước mà không tìm kiếm lời khen hay vinh quang, kiên trì khi mọi thứ dường như vô ích.
Tôi đã học được từ quý vị rằng hộ trì một ngôi chùa là :
Cho đi mà không chờ đợi đáp lại.
Dâng hiến mà không đòi hỏi.
Phục vụ mà không đặt mình lên trước.
Kiên trì mà không than phiền.
Yêu thương vô điều kiện.
Đây là những bài học mà sách vở không thể dạy được. Chỉ có những hành động, được lặp đi lặp lại ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác, mới có thể truyền đạt được.
Những điều được truyền dạy không cần lời nói
Có những bài học không tìm thấy trong bất kỳ cuốn sách nào. Chúng được truyền đạt qua sự hiện diện, qua tấm gương, qua những cử chỉ được lặp lại hàng ngàn lần mà không bao giờ mệt mỏi.
Quý vị đã chỉ cho chúng tôi cách gấp khăn bàn với sự tôn kính, cách sắp xếp lễ vật với sự cẩn thận, cách thắp nhang với lòng thành kính, cách đón tiếp mỗi người khách như thể họ là chính Đức Phật.
Những cử chỉ đơn giản ấy mang trong mình toàn bộ chiều sâu của Đạo Pháp.
Quý vị không dạy chúng tôi bằng những bài giảng.
Quý vị đã dạy chúng tôi bằng chính cuộc đời mình.
Mỗi động tác là một lời cầu nguyện. Mỗi sự chú tâm là một bài học. Mỗi nụ cười là một phước lành.
Và di sản này, không ai có thể lấy đi từ chúng tôi. Nó sống trong chúng tôi từ nay. Nó là một phần của con người chúng tôi đã trở thành.
Phần bốn: Giá trị của sự cho đi chân thật
Cho đi vì lý do đúng đắn
Có những người đã dành cả những năm tháng cho ngôi chùa này. Không phải để được công nhận. Không phải để được cảm ơn. Không phải để được đề cao. Không phải để được treo ảnh. Không phải để được xướng tên.
Họ chỉ đơn giản cho đi vì họ tin rằng đó là điều đúng đắn. Vì Đạo Pháp đã dạy họ rằng sự cho đi thật sự không đòi hỏi gì đáp lại. Vì trái tim họ không biết làm khác.
Có những người đóng góp trong im lặng, mà không ai biết đến, nhưng chính những hành động thầm lặng của họ đã giữ cho ngọn lửa của ngôi chùa cháy mãi, ngay cả trong những thời khắc khó khăn nhất, ngay cả khi mọi thứ dường như sụp đổ.
Phục vụ không phải là cai trị
Đức Phật chưa bao giờ dạy chúng ta thống trị. Ngài dạy chúng ta phục vụ.
Phục vụ không phải là ra lệnh từ ngai vàng.
Phục vụ là người đầu tiên thức dậy và người cuối cùng ngồi xuống.
Phục vụ là nghĩ đến người khác trước khi nghĩ đến mình.
Phục vụ là cho đi không tính toán, không đo đếm, không chờ đợi.
Phục vụ là lui về để người khác có thể lớn lên.
Có những người đã hiểu điều này. Họ đã phục vụ suốt 30 năm mà không bao giờ đòi hỏi phần của mình. Họ đã thể hiện Đạo Pháp trong từng cử chỉ của mình.
Có những người khác chưa bao giờ hiểu.
Họ đã coi sự phục vụ như quyền lực,
và quyền lực như một quyền lợi,
và quyền lợi như một tài sản.
Nhưng Đạo Pháp không quên điều gì. Và nghiệp báo không bao giờ sai. Những gì gieo xuống sẽ được gặt hái, sớm hay muộn.
Danh hiệu và hành động
Một danh hiệu có thể mua được, đàm phán được, cướp được. Một công đức được xây dựng, ngày qua ngày, trong sự kín đáo.
Người ta có thể tự xưng là người giữ chùa mà chưa bao giờ quét sân.
Người ta có thể tự nhận là người bảo vệ Đạo Pháp mà chưa bao giờ an ủi một tâm
hồn đau khổ.
Người ta có thể mặc những bộ lễ phục đẹp nhất mà chưa bao giờ đặt tay xuống
đất.
Người ta có thể nói về từ bi mà chưa bao giờ thực hành.
Danh hiệu gây ấn tượng với những người nhìn từ xa.
Hành động đánh dấu những người đã sống gần.
Lịch sử sẽ ghi nhớ không phải những người nói to nhất, mà những người hành động đúng đắn nhất. Không phải những người tự đề cao mình, mà những người đặt người khác lên trước.
Phần năm: Những gì thời gian không thể xóa nhòa
Dấu ấn không phai
Thời gian quý vị đã dành cho ngôi chùa không đo được bằng lời nói, không đo được bằng tiền bạc, không đo được bằng danh hiệu, và không đo được bằng danh tiếng.
Đó là một phần cuộc đời của quý vị. Đó là một phần trái tim của quý vị để lại giữa những bức tường này. Đó là một mảnh tâm hồn của quý vị dâng hiến không giữ lại.
Dù năm tháng trôi qua, dù khuôn mặt thay đổi, dù tên tuổi bị lãng quên, dù người khác thế chỗ quý vị, những gì quý vị đã làm sẽ không bao giờ biến mất.
Công đức vẫn còn, ngay cả trong im lặng. Sự thật cuối cùng sẽ hiện ra, ngay cả dưới những lớp lãng quên. Ánh sáng quý vị đã mang đến vẫn tiếp tục tỏa sáng, dù người khác cố che khuất.
Món nợ ân nghĩa
Các bậc tiền bối đã truyền dạy cho tôi biết bao điều trong 15 năm. Tôi mang ơn và lòng biết ơn với họ. Món nợ này, tôi mang theo với niềm vinh dự, không phải như gánh nặng. Nó nhắc nhở tôi về nguồn gốc và những gì tôi đã nhận được.
Người ta có thể quên tên họ. Người ta có thể xóa ảnh họ. Người ta có thể viết lại lịch sử. Người ta có thể giả vờ như họ chưa bao giờ tồn tại. Nhưng không thể xóa được những việc họ đã làm.
Những người đến sau có thể thấy rằng mọi thứ đã có sẵn, rằng những bức tường đã vững chắc, rằng những truyền thống đã được thiết lập, rằng những con đường đã được vạch ra. Nhưng họ sẽ không bao giờ thật sự hiểu được giá trị thực sự của những gì họ tìm thấy nếu họ không chứng kiến công sức kiên nhẫn của những người đã xây dựng trước họ.
Lòng biết ơn không phải là yếu đuối
Trong một thế giới đề cao tham vọng và chinh phục, lòng biết ơn có thể có vẻ lỗi thời, thậm chí ngây thơ.
Nhưng lòng biết ơn là một sức mạnh. Nó neo giữ ta trong hiện tại. Nó kết nối ta với quá khứ. Nó mở ra tương lai.
Biết ơn không phải là yếu đuối. Đó là nhận ra rằng chúng ta chẳng là gì nếu không có những người đi trước. Đó là thừa nhận rằng mỗi bước chân ta đi đều dựa trên những con đường mà người khác đã vạch ra trước ta.
Lòng biết ơn là bước đầu tiên trên con đường Đạo Pháp. Vì ai không biết cảm ơn sẽ không bao giờ thật sự biết cho đi. Và ai không biết nhận với lòng khiêm tốn sẽ không bao giờ có thể cho đi với sự chân thành.
Phần sáu: Cây và bóng mát
Những người trồng cây, những người ngồi mát
Trong cuộc sống, có những người trồng cây, và có những người, ngày nay, hưởng bóng mát của cây.
Trồng một cái cây mất nhiều năm kiên nhẫn. Phải đào đất cứng. Phải tưới nước khi nắng gắt. Phải che chắn khỏi bão tố. Phải cắt tỉa với sự khôn ngoan. Phải chờ đợi, thật lâu, không có gì chắc chắn.
Ngồi dưới bóng mát chỉ mất vài khoảnh khắc. Chỉ cần đến khi mọi thứ đã xong. Chỉ cần an vị khi công việc đã hoàn thành. Chỉ cần hưởng thụ những gì người khác đã tạo ra.
Nhưng nếu không có những người đã trồng, sẽ không có bóng mát nào cả. Và nếu không có những người đã tưới nước, cắt tỉa, bảo vệ, cây sẽ không bao giờ lớn lên.
Mong những ai hôm nay nghỉ ngơi dưới bóng mát tán cây đừng bao giờ quên những bàn tay đã đào đất. Mong họ tôn vinh những người đã đổ mồ hôi dưới nắng để họ có thể ngày nay được hưởng sự mát mẻ.
Điều làm nên một tăng đoàn thật sự
Một cộng đồng không đo bằng số lượng thành viên,
không đo bằng quy mô tòa nhà,
không đo bằng sự hào nhoáng của các buổi lễ,
không đo bằng danh tiếng của những người lãnh đạo.
Một tăng đoàn thật sự được nhận ra qua sự chân thành của những mối liên
kết,
qua lòng từ bi giữa các thành viên,
qua sự đoàn kết trong những lúc khó khăn,
qua sự đón tiếp dành cho những người khiêm tốn nhất,
qua vị trí dành cho những người lặng lẽ nhất.
Chúng tôi đã biết đến một tăng đoàn như thế.
Chúng tôi đã sống trong đó.
Chúng tôi đã yêu thương nó.
Chúng tôi đã phục vụ nó bằng cả trái tim.
Và dù những bức tường vẫn còn, khi trái tim ra đi, chỉ còn lại một vỏ bọc trống rỗng. Một tòa nhà không hồn. Một nơi không có hơi ấm.
Ngôi chùa thật sự không nằm trong gạch đá. Nó nằm trong những trái tim cùng đập. Nó nằm trong những bàn tay đưa ra đón nhau. Nó nằm trong những ánh mắt hiểu nhau không cần lời nói.
Phần bảy: Thời gian là nhân chứng
Điều thời gian sẽ tiết lộ
Thời gian là nhân chứng kiên nhẫn nhất. Nó không phán xét ngay lập tức. Nó quan sát. Nó tích lũy. Nó chờ đợi. Và một ngày, không báo trước, nó tiết lộ.
Những gì hôm nay lấp lánh có thể ngày mai phai mờ.
Những gì hôm nay bị giấu kín có thể bùng nổ ra ánh sáng.
Những gì tưởng đã bị quên có thể xuất hiện lại khi người ta ít ngờ nhất.
Những gì tưởng đã chôn vùi có thể trồi lên mặt đất.
Những ai nghĩ rằng sự im lặng của nạn nhân là sự đồng ý thì đã lầm.
Những ai tin rằng việc không phản ứng là sự xác nhận thì đã tự lừa mình.
Những ai tưởng tượng rằng thời gian sẽ xóa sạch lỗi lầm thì đã ảo tưởng.
Thời gian làm việc trong im lặng. Và công lý của nó, dù chậm, nhưng luôn chắc chắn.
Thời gian sẽ tiết lộ tất cả.
Cả những gì lời nói cố giấu.
Cả những gì quyền lực cố chôn vùi.
Cả những gì tiền bạc cố mua.
Phần tám: Trang này là gì
Sự lựa chọn của chúng tôi
Trang này không phải là một trang xung đột. Nó không tìm kiếm sự trả thù hay đối đầu. Nó không nhằm làm tổn thương hay phá hủy.
Nhưng đây là một trang của sự thật, vì có những điều cộng đồng xứng đáng phải cần được biết, và thời gian, sớm hay muộn, sẽ tiết lộ tất cả.
Đây là một trang ký ức, để những hy sinh không bị lãng quên, để những đóng góp không bị xóa nhòa, để lịch sử không bị viết lại bởi những người chưa bao giờ xây dựng.
Chúng tôi có thể chọn cách khác
Chúng tôi có thể chọn sự giận dữ.
Chúng tôi có thể chọn buộc tội công khai.
Chúng tôi có thể chọn làm ầm ĩ.
Chúng tôi có thể chọn tiết lộ từng chi tiết, từng bất công, từng lời nói tổn
thương, từng lời hứa bị phản bội, từng lời nói dối bị phát hiện.
Nhưng chúng tôi đã chọn sự kiềm chế. Không phải vì sợ hãi. Không phải vì yếu đuối. Không phải vì thiếu bằng chứng. Mà vì tôn trọng những gì ngôi chùa đại diện, và vì trung thành với những giáo lý của Đạo Phật chúng tôi đã nhận được ở đó.
Trang này là cách chúng tôi làm chứng mà không phá hủy, nhắc nhở mà không buộc tội đích danh, bảo tồn mà không xóa bỏ.
Đây là lễ vật thầm lặng của chúng tôi dâng lên sự thật.
Đây là cách chúng tôi giữ vững Đạo Pháp, ngay cả khi người khác đã phản bội nó.
Phần chín: Chúng tôi là ai ?
Chúng tôi thật sự là ai ?
Đây không phải là trang của những người thất vọng.
Đây không phải là trang của những người thù hận.
Đây không phải là trang của những người ganh tỵ.
Đây không phải là trang của những người cay đắng.
Đây là trang của những người thanh thản, bình an với lương tâm của mình, an nhiên vì đã làm điều đúng đắn, và hạnh phúc vì đã chọn con đường riêng của mình, con đường của Chánh Pháp.
Chúng tôi là những người đã rời chùa, nhưng không rời Phật Pháp.
Chúng tôi là những người đã sang trang, nhưng không mất niềm tin.
Chúng tôi là những người đã đóng cửa, nhưng không đóng trái tim.
Chúng tôi là những người giữ lòng biết ơn và tri ân với những ai xứng đáng.
Chúng tôi là những người gìn giữ ký ức như một báu vật thiêng liêng.
Ra đi không ồn ào
Có người ra đi đóng sầm cửa. Họ muốn cả thế giới nghe thấy sự giận dữ của họ. Họ muốn tất cả biết sự phẫn nộ của họ.
Có người ra đi trong im lặng, lòng nặng trĩu nhưng lương tâm nhẹ nhõm. Họ mang theo kỷ niệm mà không gây tiếng động. Họ khép cửa nhẹ nhàng sau lưng.
Ra đi trong im lặng không phải là chạy trốn.
Đó là chọn hòa bình thay vì xung đột.
Đó là gìn giữ những gì còn đẹp thay vì phá hủy tất cả.
Đó là tôn trọng những gì ta đã yêu, ngay cả khi tình yêu ấy không còn có thể.
Đó là vinh danh những kỷ niệm, ngay cả khi hiện tại phản bội chúng.
Những người ra đi trong phẩm giá mang theo sự chính trực của mình.
Những người ở lại để phá hủy chỉ giữ được sự cay đắng.
Sự dũng cảm thật sự không phải lúc nào cũng là chiến đấu.
Đôi khi, sự dũng cảm thật sự là ra đi với đầu ngẩng cao, không thù hận, không
trả thù, không cay đắng, nhưng KHÔNG BAO GIỜ QUÊN.
Phần mười: Ký ức như công lý
Tha thứ không phải là quên
Người ta thường nói với chúng tôi: "Phải tha thứ và quên đi."
Người ta thúc giục chúng tôi sang trang.
Người ta yêu cầu chúng tôi làm như không có gì xảy ra.
Nhưng Đạo Pháp dạy chúng tôi điều khác.
Tha thứ, VÂNG.
Vì sự oán hận là chất độc ta tự uống mà hy vọng người khác sẽ đau khổ.
Vì sự thù ghét xiềng xích người ghét hơn người bị ghét.
Vì sự căm giận thiêu đốt người mang nó.
Nhưng quên, KHÔNG.
Vì quên là cho phép những sai lầm ấy lặp lại.
Quên là phản bội những người đã chịu đựng.
Quên là trao cho kẻ bất công sự miễn trừ mà họ mong muốn.
Quên là bỏ rơi những người sẽ đến sau chúng ta.
Chúng tôi tha thứ cho sự giải thoát của chính mình.
Nhưng chúng tôi nhớ để bảo vệ những người sẽ đến sau.
Ký ức không phải là trả thù.
Ký ức là cảnh giác.
Ký ức là trách nhiệm.
Điều không ai có thể lấy đi từ chúng tôi
Vì ký ức đôi khi là công lý thầm lặng duy nhất còn lại khi tiếng nói chúng
tôi đã bị bịt miệng,
khi những đóng góp đã bị lãng quên,
khi những gì thuộc về người này đã bị người khác chiếm đoạt,
khi sự thật đã bị bóp méo.
Vì ký ức đôi khi là điều duy nhất mà không ai có thể lấy đi từ chúng tôi.
Người ta có thể tước đi chức vụ của chúng tôi.
Người ta có thể xóa tên chúng tôi khỏi sổ sách.
Người ta có thể phớt lờ sự tồn tại của chúng tôi.
Người ta có thể giả vờ rằng chúng tôi chưa bao giờ phục vụ.
Nhưng ký ức sống trong chúng tôi. Nó được truyền từ trái tim này sang trái tim khác. Nó tồn tại bất chấp tất cả. Nó chống lại sự xóa bỏ.
Và nó sẽ làm chứng cho chúng tôi khi chúng tôi không còn ở đây để lên tiếng.
Phần mười một: Di sản và hy vọng
Điều ta mang theo, điều ta để lại
Cuối cùng, chúng ta không mang theo gì vật chất. Không danh hiệu, không vinh dự, không tài sản. Không tiền bạc, không quyền lực, không sự công nhận.
Điều chúng ta mang theo là sự bình an của lương tâm.
Điều chúng ta để lại là dấu vết của hành động.
Có người sẽ để lại những tòa nhà mang tên mình. Những tấm biển được khắc, những bức tượng được dựng. Có người sẽ để lại những trái tim được chuyển hóa bởi lòng tốt của họ. Những cuộc đời được chạm đến, những tâm hồn được thức tỉnh.
Những tòa nhà sẽ mục nát theo thời gian. Những tấm biển sẽ phai, những bức tượng sẽ đổ. Những trái tim được chạm đến sẽ truyền ánh sáng từ thế hệ này sang thế hệ khác. Tình yêu được trao đi sẽ nhân lên vô tận.
Bạn sẽ chọn để lại di sản nào? Di sản của đá hay của trái tim? Di sản của quyền lực hay của sự phục vụ? Di sản của sự thống trị hay của tình yêu thương?
Ngọn lửa không bao giờ thật sự tắt
Một ngọn nến có thể bị thổi tắt, nhưng chừng nào còn một tia than hồng, lửa có thể sống lại.
Những gì các bậc tiền bối đã thắp lên trong trái tim chúng tôi không còn phụ thuộc vào một nơi chốn hay một tổ chức. Ngọn lửa này sống trong chúng tôi từ nay. Nó đồng hành với chúng tôi dù chúng tôi đi đâu. Nó tỏa sáng ngay cả trong bóng tối. Nó sưởi ấm ngay cả trong cái lạnh của sự thờ ơ. Nó sẽ được truyền cho những người chúng tôi gặp gỡ.
Ngôi chùa có thể thay đổi.
Những khuôn mặt có thể ra đi.
Những bức tường có thể sụp đổ.
Nhưng Đạo Pháp vẫn còn.
Và chừng nào Đạo Pháp còn sống trong một trái tim chân thành, không gì thật
sự mất đi.
Tất cả có thể hồi sinh.
Tất cả có thể bắt đầu lại.
Lời kết: Trang này sẽ sống mãi
Một lời chứng mãi mãi
Trang này sẽ mãi mãi là một trang kỷ niệm.
Nó đã tồn tại 15 năm. Nó đã đồng hành cùng những ngày lễ và những buổi cầu nguyện, những hoạt động thầm lặng và những khoảnh khắc vui vẻ được chia sẻ, những buổi lễ trang nghiêm và những nụ cười chân thành, những giọt nước mắt kín đáo và những tiếng cười rộn rã, những khởi đầu rụt rè và những cuộc ra đi can đảm.
Nó đã chứng kiến tất cả những điều đó. Nó mang trong mình những khuôn mặt, những giọng nói, những cử chỉ. Nó gìn giữ cẩn thận những gì người khác muốn xóa bỏ.
Và nó sẽ tiếp tục tồn tại trong thời gian dài nữa. Chừng nào còn có ai đó để nhớ. Chừng nào còn có một trái tim để tôn vinh những bậc tiền bối. Chừng nào lòng biết ơn còn có ý nghĩa.
Ý nghĩa thật sự của lòng biết ơn
Vì lòng biết ơn không chỉ là nhớ những gì ta đã nhận. Nó còn là sức mạnh để tiếp tục cho đi, để tiếp tục sống theo con đường Đạo Pháp, để tiếp tục phục vụ với một trái tim trong sáng, và để truyền lại cho các thế hệ tương lai những gì các bậc tiền bối đã hào phóng trao tặng cho chúng ta.
Lòng biết ơn là một cam kết. Một cam kết không quên. Một cam kết tiếp nối những gì tốt đẹp nhất mà chúng ta đã nhận được. Một cam kết xứng đáng với những người đã đi trước chúng ta.
Kính gửi những người xây dựng thầm lặng
Gửi đến quý vị đã cho đi không tính toán,
gửi đến quý vị đã phục vụ không chờ đợi,
gửi đến quý vị đã yêu thương vô điều kiện,
gửi đến quý vị đã xây dựng không tìm kiếm vinh quang,
gửi đến quý vị đã ra đi không ồn ào,
gửi đến quý vị âm thầm mang những vết thương của sự vô ơn,
gửi đến quý vị vẫn giữ niềm tin vào Đạo Pháp bất chấp tất cả,
gửi đến quý vị tiếp tục tỏa sáng xa khỏi ánh mắt mọi người,
Xin cảm ơn.
Ánh sáng của quý vị sẽ không bao giờ tắt trong trái tim chúng tôi. Tấm gương của quý vị sẽ tiếp tục dẫn dắt chúng tôi. Ký ức về quý vị sẽ sống mãi chừng nào chúng tôi còn sống.
Và khi đến lượt chúng tôi truyền lại, chúng tôi sẽ nói về quý vị. Chúng tôi sẽ kể câu chuyện của quý vị. Chúng tôi sẽ tôn vinh ký ức về quý vị.
Vì đó là cách Đạo Pháp được tiếp nối: từ trái tim này sang trái tim khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác, trong ánh sáng lặng lẽ của lòng biết ơn.
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật 🙏
Trang này được dành tặng cho tất cả những người sáng lập và những người gìn giữ thầm lặng của ngôi chùa, những người mà tên tuổi có thể không bao giờ được nhắc đến, nhưng công đức sẽ mãi mãi khắc sâu trong trái tim của những người biết.
Phật Tử : HUỆ TRÍ
viết ngày 28 tháng 2, 2026
Chùa Liên Hoa Bordeaux
(19/10/1993 – 19/10/2025)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Lettre aux aînés fondateurs et gardiens de la pagode Liên Hoa.
Une page de mémoire, de gratitude et de vérité.
Prologue : À vous qui avez bâti
Vous avez consacré 30 ans de votre vie à cette pagode.
Trente années de présence. Trente années de don. Trente années de silence.
Ces mots sont pour vous. Pour que votre histoire ne soit pas effacée. Pour que vos sacrifices ne soient pas oubliés. Pour que la vérité trouve un refuge, même humble, dans ces lignes.
Première partie : Le constat
Ce que beaucoup ont choisi d'oublier
Aujourd'hui, beaucoup ont rapidement tourné le dos, ont choisi d'ignorer, ou ont trouvé plus commode de ne plus vouloir se souvenir des « vieux » et de ce que certains appellent le « sombre passé révolu ».
Il est plus facile d'oublier que de reconnaître. Il est plus confortable de regarder ailleurs que d'affronter la vérité. Il est plus simple de réécrire l'histoire que d'admettre ce qui s'est passé.
Mais je garde tout cela profondément ancré en moi, et je ne l'oublierai JAMAIS.
Et derrière moi, il y a encore beaucoup de personnes qui ont vu, qui ont compris, qui se souviendront toujours, et qui garderont à jamais la reconnaissance de votre dévouement.
Nous sommes les témoins. Et les témoins ont le devoir de parler.
Deuxième partie : Le mérite silencieux
Ceux qui ont donné sans rien demander
Certains ont donné 30 ans de leur vie. Sans réclamer de récompense. Sans chercher la reconnaissance. Sans attendre que leur nom soit prononcé. Sans espérer que leur visage soit montré.
Aujourd'hui, ils sont partis en silence, ils ont quitté définitivement la pagode, comme ils ont vécu.
Mais le silence n'efface pas les mérites. Et la mémoire reste vivante dans le cœur de ceux qui ont été témoins.
Il y a ceux qui bâtissent pendant des décennies, et ceux qui arrivent quand tout est déjà debout.
Les premiers parlent peu, car ils ont passé leur vie à agir.
Les seconds parlent beaucoup, car ils ont besoin seulement d'être vus et
valorisés
L'histoire retiendra les bâtisseurs, même si le monde applaudit parfois ceux qui n'ont fait que s'installer avec ingratitude.
Les mains qu'on ne voit jamais
Derrière chaque cérémonie réussie, il y a des mains qui ont nettoyé avant l'aube. Derrière chaque repas partagé, il y a des heures passées en cuisine dans la chaleur et la fatigue. Derrière chaque autel fleuri, il y a quelqu'un qui s'est levé tôt pour aller chercher les fleurs. Derrière chaque fête célébrée, il y a des semaines de préparation dans l'ombre.
Ces mains-là n'apparaissent sur aucune photo officielle. Ces visages-là ne sont jamais au premier rang. Ces noms-là ne sont jamais prononcés dans les remerciements.
Mais sans ces mains invisibles, la pagode n'aurait été qu'un bâtiment vide, qu'une coquille sans âme, qu'un lieu sans vie.
C'est le travail de l'ombre qui fait briller la lumière. C'est le don invisible qui rend possible ce que tous voient.
Troisième partie : Ce que j'ai reçu
Quinze années à vos côtés
J'ai eu la chance de servir auprès de vous pendant 15 ans.
J'ai vu vos sacrifices. J'ai vu votre fatigue. J'ai vu votre sincérité. J'ai vu aussi les moments où personne ne vous remerciait. J'ai vu les matins difficiles et les soirs épuisés. J'ai vu le doute parfois, mais jamais l'abandon.
Vous m'avez enseigné tant de choses sur le chemin du service envers Bouddha et la communauté : donner avec un cœur désintéressé, agir sans que personne ne le sache, avancer sans chercher les louanges ni la gloire, persévérer quand tout semble vain.
J'ai appris auprès de vous que soutenir une pagode, c'est : Donner sans attendre de retour. Offrir sans exiger. Servir sans se mettre en avant. Persévérer sans se plaindre. Aimer sans condition.
Ce sont des leçons que les livres ne peuvent pas enseigner. Seuls les actes, répétés jour après jour, année après année, peuvent les transmettre.
Ce qui se transmet sans paroles
Il y a des enseignements qui ne se trouvent dans aucun livre. Ils se transmettent par la présence, par l'exemple, par les gestes répétés mille fois sans jamais se lasser.
Vous nous avez montré comment plier une nappe avec respect, comment disposer les offrandes avec soin, comment allumer l'encens avec révérence, comment accueillir chaque visiteur comme s'il était le Bouddha lui-même.
Ces gestes simples portaient en eux toute la profondeur du Dharma. Vous ne nous avez pas enseigné avec des discours. Vous nous avez enseigné avec votre vie.
Chaque mouvement était une prière. Chaque attention était un enseignement. Chaque sourire était une bénédiction.
Et cet héritage, personne ne pourra jamais nous le reprendre. Il vit en nous désormais. Il fait partie de ce que nous sommes devenus.
Quatrième partie : La valeur du don véritable
Donner pour les bonnes raisons
Certaines personnes ont donné des années entières pour cette pagode. Pas pour être reconnues. Pas pour être remerciées. Pas pour être mises en avant. Pas pour que leur photo soit affichée. Pas pour qu'on prononce leur nom.
Elles ont simplement donné parce qu'elles croyaient que c'était juste. Parce que le Dharma leur avait appris que le vrai don ne demande rien en retour. Parce que leur cœur ne savait pas faire autrement.
Il y a ceux qui contribuent en silence, sans que personne ne le sache, mais ce sont précisément leurs actions discrètes qui ont maintenu la flamme de la pagode vivante, même dans les moments les plus difficiles, même quand tout semblait s'effondrer.
Servir, ce n'est pas régner
Le Bouddha n'a jamais enseigné à dominer. Il a enseigné à servir.
Servir, ce n'est pas commander depuis un trône.
Servir, c'est être le premier à se lever et le dernier à s'asseoir.
Servir, c'est penser aux autres avant de penser à soi.
Servir, c'est donner sans compter, sans calculer, sans attendre.
Servir, c'est s'effacer pour que d'autres puissent grandir.
Certains ont compris cela. Ils ont servi pendant 30 ans sans jamais réclamer leur dû. Ils ont incarné le Dharma dans chacun de leurs gestes.
D'autres n'ont jamais compris.
Ils ont pris le service pour du pouvoir,
et le pouvoir pour un droit,
et le droit pour une propriété.
Mais le Dharma n'oublie rien. Et le karma ne se trompe jamais. Ce qui est semé sera récolté, tôt ou tard.
Les titres et les actes
Un titre peut s'acheter, se négocier, se voler.
Un mérite se construit, jour après jour, dans la discrétion.
On peut se proclamer gardien d'une pagode sans jamais avoir balayé son sol.
On peut se dire protecteur du Dharma sans jamais avoir consolé une âme en
peine.
On peut porter les plus beaux vêtements de cérémonie sans jamais avoir mis les
mains dans la terre.
On peut parler de compassion sans jamais l'avoir pratiquée.
Les titres impressionnent ceux qui regardent de loin. Les actes marquent ceux qui ont vécu de près.
L'histoire retiendra non pas ceux qui ont parlé le plus fort, mais ceux qui ont agi le plus juste. Non pas ceux qui se sont mis en avant, mais ceux qui ont mis les autres en premier.
Cinquième partie : Ce que le temps ne peut effacer
La trace indélébile
Le temps que vous avez consacré à la pagode ne se mesure pas en mots, ne se mesure pas en argent, ne se mesure pas en titres, et ne se mesure pas en réputation.
C'est une partie de votre vie. C'est une part de votre cœur laissée entre ces murs. C'est un morceau de votre âme offert sans retenue.
Même si les années passent, même si les visages changent, même si les noms s'oublient, même si d'autres prennent votre place, ce que vous avez accompli ne disparaîtra jamais.
Le mérite demeure, même dans le silence. La vérité finit toujours par émerger, même sous les couches d'oubli. La lumière que vous avez apportée continue de briller, même si d'autres tentent de l'obscurcir.
La dette de gratitude
Mes aînés m'ont transmis tant de choses en 15 ans. Je leur dois reconnaissance et gratitude. Cette dette, je la porte avec honneur, non comme un fardeau. Elle me rappelle d'où je viens et ce que j'ai reçu.
On peut oublier leurs noms. On peut effacer leurs photos. On peut réécrire l'histoire. On peut prétendre qu'ils n'ont jamais existé. Mais on ne peut pas effacer leurs actes.
Ceux qui arrivent après peuvent voir que tout est déjà là, que les murs sont solides, que les traditions sont établies, que les chemins sont tracés. Mais ils ne comprendront jamais vraiment la valeur réelle de ce qu'ils trouvent s'ils n'ont pas vu le labeur patient de ceux qui ont bâti avant eux.
La gratitude n'est pas une faiblesse
Dans un monde qui valorise l'ambition et la conquête, la gratitude peut sembler désuète, voire naïve.
Mais la gratitude est une force. Elle ancre dans le présent. Elle connecte au passé. Elle ouvre l'avenir.
Être reconnaissant, ce n'est pas être faible. C'est reconnaître que nous ne sommes rien sans ceux qui nous ont précédés. C'est admettre que chaque pas que nous faisons repose sur les chemins tracés par d'autres avant nous.
La gratitude est le premier pas sur la voie du Dharma.
Car celui qui ne sait pas remercier ne saura jamais vraiment donner.
Et celui qui ne sait pas recevoir avec humilité ne pourra jamais offrir avec
sincérité.
Sixième partie : L'arbre et l'ombre
Ceux qui plantent, ceux qui s'assoient
Dans la vie, il y a ceux qui plantent les arbres, et ceux qui, aujourd'hui, profitent de leur ombre.
Planter un arbre prend des années de patience. Il faut creuser la terre dure. Il faut arroser quand le soleil brûle. Il faut protéger des tempêtes. Il faut tailler avec sagesse. Il faut attendre, longtemps, sans certitude.
S'asseoir à l'ombre ne prend que quelques instants. Il suffit d'arriver quand tout est fait. Il suffit de s'installer quand le travail est terminé. Il suffit de profiter de ce que d'autres ont créé.
Mais sans ceux qui ont planté, il n'y aurait pas d'ombre du tout. Et sans ceux qui ont arrosé, taillé, protégé, l'arbre n'aurait jamais grandi.
Que ceux qui se reposent à l’ombre aujourd'hui sous les branches n'oublient jamais les mains qui ont creusé la terre. Qu'ils honorent ceux qui ont sué sous le soleil pour qu'eux puissent aujourd'hui jouir de la fraîcheur.
Ce qui fait une vraie sangha
Une communauté ne se mesure pas au nombre de ses membres, ni à la taille de ses bâtiments, ni à l'éclat de ses cérémonies, ni à la renommée de ses dirigeants.
Une vraie sangha se reconnaît à la sincérité de ses liens, à la bienveillance entre ses membres, à la solidarité dans les moments difficiles, à l'accueil réservé aux plus humbles, à la place donnée aux plus silencieux.
Nous avons connu cette sangha-là. Nous l'avons vécue. Nous l'avons aimée. Nous l'avons servie de tout notre cœur.
Et même si les murs restent, quand le cœur s'en va, il ne reste qu'une coquille vide. Un bâtiment sans âme. Un lieu sans chaleur.
La vraie pagode n'est pas dans les pierres. Elle est dans les cœurs qui battent ensemble. Elle est dans les mains qui se tendent. Elle est dans les regards qui se comprennent sans paroles.
Septième partie : Le temps comme témoin
Ce que le temps révèle
Le temps est le témoin le plus patient qui existe. Il ne juge pas immédiatement. Il observe. Il accumule. Il attend. Et un jour, sans prévenir, il révèle.
Ce qui brille aujourd'hui peut ternir demain. Ce qui est caché aujourd'hui peut éclater au grand jour. Ce qui semble oublié peut ressurgir quand on s'y attend le moins. Ce qui paraît enterré peut remonter à la surface.
Ceux qui pensent que le silence des victimes est un acquiescement se
trompent.
Ceux qui croient que l'absence de réaction est une validation se leurrent.
Ceux qui imaginent que le temps efface les fautes s'illusionnent.
Le temps travaille en silence. Et sa justice, bien que lente, est toujours certaine.
Le temps révèlera TOUT.
Même ce que les mots essaient de cacher.
Même ce que le pouvoir tente d'enfouir.
Même ce que l'argent essaie d'acheter.
Huitième partie : Ce qu'est cette page
Notre choix
Cette page n'est pas une page de conflits. Elle ne cherche ni la vengeance ni la confrontation. Elle ne vise ni à blesser ni à détruire.
Mais c'est une page de vérité, car il y a des choses que la communauté mérite de savoir, et le temps, tôt ou tard, révèle tout.
C'est une page de mémoire, pour que les sacrifices ne soient pas oubliés, pour que les contributions ne soient pas effacées, pour que l'histoire ne soit pas réécrite par ceux qui n'ont rien bâti.
Nous aurions pu choisir autrement
Nous aurions pu choisir la colère. Nous aurions pu choisir l'accusation publique. Nous aurions pu choisir le scandale. Nous aurions pu choisir de révéler chaque détail, chaque injustice, chaque parole blessante, chaque promesse trahie, chaque mensonge découvert.
Mais nous avons choisi la retenue. Non par peur. Non par faiblesse. Non par manque de preuves. Mais par respect pour ce que la pagode représente, et par fidélité aux enseignements que nous y avons reçus.
Cette page est notre manière de témoigner sans détruire, de rappeler sans accuser nommément, de préserver sans effacer.
C'est notre offrande silencieuse à la vérité. C'est notre façon de rester fidèles au Dharma, même quand d'autres l'ont trahi.
Neuvième partie : Ce que nous sommes
Qui nous sommes vraiment
Ce n'est pas une page de gens frustrés.
Ce n'est pas une page de gens rancuniers.
Ce n'est pas une page de gens jaloux.
Ce n'est pas une page de gens amers.
C'est une page de gens apaisés, en paix avec leur conscience, sereins d'avoir fait ce qui était juste, et heureux d'avoir choisi leur propre chemin.
Des gens qui ont quitté la pagode, mais pas le Bouddhisme.
Des gens qui ont tourné une page, mais pas leur foi.
Des gens qui ont fermé une porte, mais pas leur cœur.
Des gens qui gardent gratitude et reconnaissance envers ceux qui le méritent.
Des gens qui préservent la mémoire comme un trésor sacré.
Partir sans bruit
Certains partent en claquant les portes. Ils veulent que le monde entende leur colère. Ils veulent que tous sachent leur indignation.
D'autres partent en silence, le cœur lourd mais la conscience légère. Ils emportent leurs souvenirs sans faire de bruit. Ils referment la porte doucement derrière eux.
Partir en silence, ce n'est pas fuir. C'est choisir la paix plutôt que le conflit. C'est préserver ce qui reste de beau plutôt que tout détruire. C'est respecter ce qu'on a aimé, même quand cet amour n'est plus possible. C'est honorer les souvenirs, même quand le présent les trahit.
Ceux qui partent dignement emportent avec eux leur intégrité.
Ceux qui restent pour détruire ne gardent que leur amertume.
Le vrai courage n'est pas toujours de se battre.
Parfois, le vrai courage, c'est de s'en aller la tête haute, sans haine, sans
vengeance, sans amertume, mais sans oubli.
Dixième partie : La mémoire comme justice
PARDONNER n'est pas OUBLIER
On nous dit souvent : « Il faut pardonner et oublier. » On nous presse de tourner la page. On nous demande de faire comme si rien ne s'était passé.
Mais le Bouddhisme nous enseigne autre chose.
Pardonner, oui. Car la rancœur est un poison qu'on boit soi-même en espérant que l'autre en souffre. Car la haine enchaîne celui qui hait plus que celui qui est haï. Car le ressentiment consume celui qui le porte.
Mais oublier, NON.
Car oublier, c'est permettre que les mêmes erreurs se répètent.
Oublier, c'est trahir ceux qui ont souffert.
Oublier, c'est offrir aux injustes l'impunité qu'ils espèrent.
Oublier, c'est abandonner ceux qui viendront après nous.
Nous pardonnons pour notre propre libération. Mais nous nous souvenons pour protéger ceux qui viendront après nous.
La mémoire n'est pas vengeance. La mémoire est vigilance. La mémoire est responsabilité.
Ce qu'on ne peut nous prendre
Car la mémoire est parfois la seule justice silencieuse qui reste quand les voix ont été étouffées, quand les contributions ont été oubliées, quand ce qui appartenait aux uns a été repris par d'autres, quand la vérité a été travestie.
Car la mémoire est parfois la seule chose qu'on ne pourra jamais nous enlever.
On peut nous retirer nos fonctions.
On peut effacer nos noms des registres.
On peut ignorer notre existence.
On peut prétendre que nous n'avons jamais servi.
Mais la mémoire vit en nous. Elle se transmet de cœur en cœur. Elle persiste malgré tout. Elle résiste à l'effacement.
Et elle témoignera pour nous quand nous ne serons plus là pour parler.
Onzième partie : L'héritage et l'espoir
Ce qu'on emporte, ce qu'on laisse
À la fin, nous n'emportons rien de matériel. Ni les titres, ni les honneurs, ni les possessions. Ni l'argent, ni le pouvoir, ni la reconnaissance.
Ce que nous emportons, c'est la paix de notre conscience. Ce que nous laissons, c'est la trace de nos actes.
Certains laisseront des bâtiments à leur nom. Des plaques gravées, des statues érigées. D'autres laisseront des cœurs transformés par leur bonté. Des vies touchées, des âmes éveillées.
Les bâtiments s'effritent avec le temps. Les plaques se ternissent, les statues s'écroulent. Les cœurs touchés transmettent leur lumière de génération en génération. L'amour donné se multiplie à l'infini.
Quel héritage choisirez-vous de laisser ? Celui de la pierre ou celui du cœur ? Celui du pouvoir ou celui du service ? Celui de la domination ou celui de l'amour ?
La flamme ne s'éteint jamais vraiment
Une bougie peut être soufflée, mais tant qu'il reste une braise, le feu peut renaître.
Ce que les anciens ont allumé dans nos cœurs ne dépend plus d'un lieu ni d'une institution. Cette flamme vit en nous désormais. Elle nous accompagne où que nous allions. Elle brille même dans l'obscurité. Elle réchauffe même dans le froid de l'indifférence. Elle se transmettra à ceux que nous rencontrerons.
La pagode peut changer. Les visages peuvent partir. Les murs peuvent s'effondrer. Mais le Dharma demeure.
Et tant que le Dharma vit dans un seul cœur sincère, rien n'est vraiment perdu. Tout peut renaître. Tout peut recommencer.
Épilogue : Cette page vivra
Un témoignage pour toujours
Cette page restera une page de souvenirs.
Elle existe depuis 15 ans. Elle a accompagné les fêtes et les prières, les activités silencieuses et les moments de joie partagée, les cérémonies solennelles et les sourires sincères, les larmes discrètes et les rires éclatants, les débuts timides et les départs courageux.
Elle a été témoin de tout cela. Elle porte en elle les visages, les voix, les gestes. Elle garde précieusement ce que d'autres voudraient rapidement effacer.
Et elle continuera d'exister pour longtemps encore.
Aussi longtemps qu'il y aura quelqu'un pour se souvenir.
Aussi longtemps qu'il y aura un cœur pour honorer les anciens. Aussi longtemps
que la gratitude aura un sens.
Le vrai sens de la gratitude
Car la gratitude n'est pas seulement se souvenir de ce que l'on a reçu. C'est aussi la force de continuer à donner, de continuer à vivre selon la voie du Dharma, de continuer à servir avec un cœur pur, et de transmettre aux générations futures ce que nos aînés nous ont si généreusement offert.
La gratitude est un engagement. Un engagement à ne pas oublier. Un engagement à perpétuer le meilleur de ce que nous avons reçu. Un engagement à être dignes de ceux qui nous ont précédés.
Aux bâtisseurs silencieux
À vous qui avez donné sans compter, à vous qui avez servi sans attendre, à vous qui avez aimé sans condition, à vous qui avez bâti sans chercher la gloire, à vous qui êtes partis sans faire de bruit, à vous qui portez en silence les cicatrices de l'ingratitude, à vous qui gardez malgré tout la foi dans le Dharma, à vous qui continuez à briller loin des regards,
Merci.
Votre lumière ne s'éteindra jamais dans nos cœurs.
Votre exemple continuera de nous guider.
Votre mémoire restera vivante aussi longtemps que nous vivrons.
Et quand notre tour viendra de transmettre, nous parlerons de vous. Nous raconterons votre histoire. Nous honorerons votre mémoire.
Car c'est ainsi que le Dharma se perpétue : de cœur en cœur, de génération en génération, dans le silence lumineux de la gratitude.
Namo Buddhaya
Cette page est dédiée à tous les fondateurs et
gardiens silencieux de la pagode, dont les noms ne seront peut-être jamais
prononcés, mais dont les mérites resteront à jamais gravés dans le cœur de ceux
qui savent.
Texte écrit le 28 février 2026 par Huệ Trí
Publié le 28 février 2026.
Pagode Liên Hoa de Bordeaux
(19 octobre 1993 – 19 octobre 2025)
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire